Издувниот систем: повеќе од „цевка за чад“
Кога повеќето луѓе ќе помислат на издувниот систем, замислуваат цевка од која излегува чад на задната страна на автомобилот. Но модерниот издувен систем е всушност високо софистициран склоп што управува со издувните гасови, ги намалува емисиите, ја пригушува бучавата и дури влијае на перформансите на моторот.
Во модерниот издувен систем имате издувен колектор (гранка), турбо полнач (кај турбо мотори), катализатор, DPF филтер (кај дизелите), среден и заден лонец, како и бројни сензори. Секој од овие делови има своја функција и своја цена.
Кога нешто во издувниот систем ќе откаже, поправката може да биде скапа. Особено катализаторите и DPF филтрите, кои се најскапи делови. Затоа пазарот на половни издувни делови е голем и во овој водич ќе поминеме сè што треба да знаете за купувањето од втора рака.
Делови на издувниот систем
Ајде прво да поминеме низ сите делови на издувниот систем и што прави секој:
Издувен колектор (гранка)
Издувниот колектор ги собира издувните гасови од сите цилиндри и ги насочува во една цевка. Изработен е од леано железо или нерѓосувачки челик. Кај турбо моторите, колекторот е поврзан директно на турбо полначот.
Најчести проблеми: пукнатини (особено кај леаното железо), протекување на заптивките, истрошени завртки и навртки што „се запекуваат“ од топлина.
Катализатор
Катализаторот е уред што ги претвора штетните гасови (CO, HC, NOx) во помалку штетни (CO2, H2O, N2). Во него се наоѓа керамичка или метална саќеста структура премачкана со благородни метали (платина, паладиум, родиум).
Токму тие благородни метали го прават катализаторот скап. Нов оригинален катализатор може да чини од 500 до 2.000 евра, а за некои автомобили и повеќе.
DPF филтер (Diesel Particulate Filter)
DPF е филтер што ги фаќа честичките саѓи од издувните гасови на дизел моторот. Периодично се регенерира (чисти) така што ECU ја подига температурата на издувот и ги согорува натрупаните саѓи.
DPF филтерот е еден од најскапите делови на издувниот систем. Нов DPF чини 600 до 2.500 евра, а за некои премиум автомобили и повеќе од 3.000 евра.
Ламбда сонди (кислородни сензори)
Ламбда сондите ја мерат количината кислород во издувните гасови и ги испраќаат податоците до ECU, кој врз основа на тоа ја прилагодува смесата гориво-воздух. Модерните автомобили имаат две до четири ламбда сонди.
Среден и заден лонец (пригушувач)
Пригушувачите ја намалуваат бучавата на издувните гасови. Средниот лонец (резонатор) елиминира специфични фреквенции, а задниот лонец го дава финалното пригушување. Ова се релативно евтини делови и ретко се купуваат половни бидејќи новите се пристапни.
Катализатори: половни, нови или резервни?
Катализаторот е дел од издувниот систем што најчесто се бара половен, од очигледна причина: цена. Но тука постојат некои специфичности што треба да ги знаете.
Зошто катализаторите се скапи
Катализаторите содржат благородни метали: платина, паладиум и родиум. Цената на овие метали флуктуира на светскиот пазар, но генерално се исклучително скапи. Родиум, на пример, може да чини 5.000 до 15.000 евра по унца.
Токму затоа катализаторите се честа цел на кражба. Крадците ги симнуваат од паркиран автомобил за минути и ги продаваат на црниот пазар поради вредноста на металите.
Кога катализаторот треба замена
Катализаторот може да трае 150.000 до 250.000 км, а понекогаш и повеќе. Но одредени фактори го забрзуваат неговото трошење:
- Лоши инјектори - небалансирано вбризгување на гориво го оштетува катализаторот
- Неисправни свеќички - незапаленото гориво доаѓа во катализаторот и таму гори, прегревајќи го
- Истекување масло во цилиндер - маслото што гори во цилиндерот го запрлува катализаторот
- Механички оштетувања - удари од долу можат да го оштетат керамичкото јадро
- Лошо гориво - гориво со висока содржина на сулфур го оштетува премазот од благородни метали
Симптомите на лош катализатор вклучуваат сијалицата за моторот, намалена моќ, мирис на расипани јајца (сулфур) и пад на перформансите.
Проверка на половен катализатор
- Протресување - протресете го катализаторот. Ако чуете крцкање во него, керамичкото јадро е испукано или се распаѓа. Не го купувајте.
- Погледнете внатре - осветлете внатре и погледнете дали саќестата структура е неоштетена и не е изгорена на било кој начин
- Проток на воздух - дувнете низ катализаторот. Треба да пропушта воздух со умерен отпор. Ако скоро не пропушта ништо, е зачепен.
- Надворешна состојба - проверете дали има вдлабнатини, дупки или сериозна корозија на куќиштето
DPF филтер: половен, чистен или нов?
DPF е специфичен бидејќи може да се чисти, и тоа е често подобра опција од купување половен.
Професионално чистење на DPF
Професионалното чистење на DPF филтер (термичко или хемиско) чини 150 до 400 евра и може да го врати филтерот на 90-95% од оригиналниот капацитет. Ова е често најдобрата опција бидејќи:
- Поевтино е од нов или половен DPF
- Вашиот филтер е компатибилен со вашиот автомобил (нема ризик од некомпатибилност)
- Добро исчистен DPF може да трае уште 80.000-100.000 км
Кога чистењето не е опција
DPF треба да се замени кога е физички оштетен (испукана керамика), кога е толку зачепен што чистењето не помага или кога DPF е интегриран со катализатор (FAP систем кај некои производители) и катализаторот е истрошен.
Проверка на половен DPF
- Тежина - DPF полн со саѓи е потежок од чист. Споредете со тежината на нов ако е можно.
- Визуелна проверка - погледнете внатре. Саќестата структура мора да биде целосна, без пукнатини или недостасувачки делови.
- Проток - дали пропушта воздух кога ќе дувнете? Целосно зачепен DPF скоро не пропушта ништо.
- Состојба на сензори - приклучоците за сензорите за притисок и температура мора да бидат неоштетени
Цени на половни издувни делови
Катализатори
- VW/Škoda/Seat бензин: 80 - 250 EUR
- BMW бензин: 100 - 350 EUR
- Audi/VW TDI: 100 - 300 EUR
- Mercedes бензин/дизел: 120 - 400 EUR
DPF филтри
- VW 1.6/2.0 TDI: 150 - 400 EUR
- BMW N47/N57: 200 - 500 EUR
- Renault 1.5 dCi: 100 - 300 EUR
- Peugeot/Citroën HDi: 120 - 350 EUR
Издувни колектори
- Повеќето модели: 50 - 200 EUR
Ламбда сонди
- Половни: 15 - 50 EUR (но препорачувам нови бидејќи се релативно евтини: 30-80 EUR)
Законска регулатива
Ова е исклучително битен сегмент што многумина го игнорираат. Издувниот систем е регулиран со закон и некои модификации се илегални.
- Отстранување на катализаторот - илегално на возила за јавни патишта. Автомобилот нема да помине технички преглед без функционален катализатор.
- Отстранување на DPF - исто така илегално. Казните можат да бидат значајни, а возилото нема да помине емисиски тест.
- Резервен (aftermarket) катализатор - легален е ако ги задоволува Euro стандардите за возилото. Резервните катализатори се поевтини од оригиналните, но мора да имаат соодветен сертификат.
Купувањето половен катализатор или DPF е целосно легално, под услов делот да функционира исправно и возилото со него да го поминува емисискиот тест на технички преглед.
Резервен (aftermarket) vs. половен оригинален
Кај катализаторите и DPF, ова е релевантен избор:
Aftermarket катализатор (нов, неоригинален):
- Цена: 150-400 EUR за повеќето модели
- Предност: нов дел со гаранција
- Недостаток: често пократок век на траење и помала количина благородни метали отколку во оригиналот
Половен оригинален катализатор:
- Цена: 80-400 EUR во зависност од моделот
- Предност: оригинален квалитет, повеќе благородни метали
- Недостаток: непознато преостанато траење
За повеќето ситуации, aftermarket катализатор со сертификат е најразумниот избор. За постари или ретки модели каде што aftermarket опции не постојат, половен оригинален е единствената опција освен новиот оригинален (кој често е претерано скап).
Вградување на издувни делови
Замената на издувни делови често е компликувана со еден проблем: зарѓани завртки. Издувниот систем работи на високи температури и е изложен на влага, сол и корозија. Завртките и навртките „се запекуваат“ и скоро е невозможно да се одвијат без скршување.
Затоа вградувањето на издувни делови препуштете го на механичар што има соодветна опрема (плински пламеник, ударни клучеви, резачи) и искуство со оваа работа.
Цена на вградување:
- Катализатор: 100 - 300 EUR
- DPF филтер: 150 - 400 EUR
- Издувен колектор: 100 - 250 EUR
- Комплетен издувен систем: 200 - 500 EUR
Совети за подолг век на издувниот систем
- Редовни подолги возења - кратките возења не го загреваат издувниот систем доволно, што ја забрзува корозијата внатре и спречува регенерација на DPF
- Квалитетно гориво - помалку сулфур и нечистотии значи помал стрес за катализаторот
- Исправен мотор - мотор што работи правилно не го оптоварува издувниот систем прекумерно
- Антикорозивна заштита - годишно прскање на подвозјето со антикорозивно средство го штити и издувниот систем
- Навремена реакција - ако чуете протекување на издувот, поправете го веднаш. Протекувањето што пропушта топли гасови може да ги оштети околните делови.
Издувен систем: половно, ремонт или aftermarket
Издувниот систем е скап за поправка, особено кога станува збор за катализатори и DPF филтри. Половните делови можат да бидат значајна заштеда, но бараат внимателна проверка. За DPF, често професионалното чистење е подобра опција од купување половен. За катализаторите, aftermarket замена со сертификат е солиден компромис помеѓу цена и квалитет.
Ви треба катализатор, DPF или било кој дел од издувниот систем? Испратете барање на PoDi и ќе добиете понуди со цени и гаранции од проверени добавувачи. Брзо, едноставно и без стрес.