EGR вентил: најомразениот дел на современиот мотор
Ако постои еден дел на современ дизелски мотор кој предизвикува повеќе фрустрации од било кој друг, тоа е EGR вентилот. Ова е дел кој ги рециркулира издувните гасови назад во моторот заради намалување на емисиите на азотни оксиди (NOx). Звучи еколошки, и е. Но проблемите што ги предизвикува се огромни.
EGR вентилот е конструиран да ги враќа издувните гасови, полни со чад и саѓи, во усисниот систем. Со време, тие саѓи се таложат на EGR вентилот, во усисната гранка и на усисните вентили. Резултат? Затнати канали, намален проток на воздух, губиток на моќ и зголемена потрошувачка на гориво.
Кога EGR или усисната гранка ќе побараат замена или чистење, трошоците можат да бидат изненадувачки високи. Затоа многумина се свртуваат кон половни делови. Но има ли тоа смисла? Прочитајте натаму.
Што работи EGR вентилот и зошто е проблематичен
EGR значи Exhaust Gas Recirculation, што на македонски значи рециркулација на издувни гасови. Принципот е едноставен: дел од издувните гасови се враќа во цилиндарот каде се меша со свеж воздух и гориво. Тоа ја снижува температурата на согорување и го намалува создавањето на NOx гасови.
Звучи корисно, и за околината е. Но за моторот, тоа е приказна за себе.
Проблемот е тоа што издувните гасови содржат честички саѓи, особено кај дизелски мотори. Тие честички се мешаат со уљени пареи од системот за вентилација на куќиштето на моторот (PCV) и создаваат лепливи, густи маси кои се таложат секаде каде поминуваат.
Со време, таа маса го затнува EGR вентилот, усисната гранка и ги прекрива усисните вентили со дебел слој наслаги. Кај некои мотори, усисната гранка може да биде затната до 70-80% по 150.000 км.
Видови EGR вентили
Пневматски EGR
Постар тип кој се отвора и затвора со помош на вакуум. Поедноставен е и поевтин, но помалку прецизен. Се наоѓа во постари дизели (на пример 1.9 TDI PD мотори).
Електричен EGR
Модерните EGR вентили се електронски управувани, што овозможува прецизна контрола на количината на рециркулирани гасови. Посложени се и поскапи, но и поефикасни. Повеќето современи дизели го користат овој тип.
Ладен EGR
Некои системи имаат ладилник интегриран во EGR системот кој ги лади издувните гасови пред да се вратат во моторот. Тоа дополнително го намалува NOx, но додава уште еден дел кој може да се расипе и да се затне.
Симптоми на неисправен EGR вентил
Еве како да препознаете дека EGR вентилот бара внимание:
- Ламбичка за мотор - најчест прв знак. Дијагностиката обично покажува грешка P0401 (недоволен проток EGR) или P0402 (преголем проток EGR)
- Губиток на моќ - моторот послабо влече, особено при средни вртежи
- Неравномерна работа - моторот треперви на празен од
- Зголемена потрошувачка - моторот троши повеќе гориво затоа што не добива доволно воздух
- Црн чад од ауспух - нецелосно согорување поради недостаток на воздух
- Моторот се гасне - во екстремни случаи, кога EGR ќе се заглави во отворена позиција
Усисна гранка: зошто се затнува и кога треба замена
Усисната гранка (усисен колектор) е дел кој го дистрибуира воздухот во одделни цилиндри. Кај постари мотори со индиректно вбризгување, усисната гранка останувала релативно чиста затоа што горивото ги плакнело наслагите.
Но кај современи мотори со директно вбризгување (common rail дизели, TSI/TFSI бензинци), горивото се вбризгува директно во цилиндарот. Воздухот кој поминува низ усисната гранка нема контакт со горивото, па нема плакнење. Наслагите од EGR и PCV системот несметано се таложат.
Мотори особено склони на затнување на усисна гранка
- VW 2.0 TDI (CR, CBAB/CFFB) - познат по затната усисна гранка
- BMW N47 2.0d - проблеми со наслаги на усисни вентили
- Ford 1.6/2.0 TDCi - EGR и усисна гранка бараат редовно чистење
- Opel 1.7/2.0 CDTi - слични проблеми
- VW 1.4/2.0 TSI - дури и бензинци со директно вбризгување имаат овој проблем
Кога да се чисти, а кога да се менува усисната гранка
Чистењето е прва опција и обично е доволно. Професионалното чистење на усисна гранка (со вадење) чини 150-400 евра, во зависност од моторот и количината на наслаги.
Замената е потребна кога:
- Усисната гранка има пукнатини или механички оштетувања
- Заклопките во усисната гранка (swirl flaps) се оштетени или недостасуваат
- Интегрираниот актуатор на заклопките не работи
- Пластичната усисна гранка е деформирана од топлина
Заклопки на усисна гранка (swirl flaps) - посебен проблем
Многу современи мотори имаат заклопки во усисната гранка кои го контролираат вртложењето (swirl) на воздухот во цилиндрите. Овие заклопки често се изработени од тенок метал или пластика, и познати се по тоа што се кршат и паѓаат во цилиндарот.
Кога заклопката ќе падне во цилиндар, резултатот е катастрофален. Клипот, вентилите и цилиндарот се оштетуваат, а поправката може да чини илјадници евра.
Кај BMW со N47 мотор, ова е толку чест проблем што е речиси стандард да се отстранат заклопките превентивно. При купување на половна усисна гранка за овој мотор, провери дали заклопките се присутни и во каква се состојба, или купи усисна гранка со веќе отстранети заклопки и вградени заптивни плочки.
Проверка на половен EGR вентил
Еве што да проверите:
- Механичка работа - кај електричен EGR, провери дали вентилот може рачно да се отвори и затвори (треба да се поместува со умерен отпор). Кај пневматски, провери ја мембраната.
- Состојба на наслаги - малку наслаги е нормално, но ако вентилот е целосно зацементиран со саѓи, чистењето можеби нема да помогне
- Електричен приклучок - конекторите мора да бидат неоштетени, без корозија
- Ладен дел - ако има ладилник, провери го за протекување и затнување
Проверка на половна усисна гранка
- Погледни внатре - колку се каналите затнати со наслаги? Ако се 50%+ затнати, чистењето ќе бара доста работа.
- Заклопки - ако усисната гранка има swirl flaps, провери дали сите се на место и во добра состојба
- Актуатор - електричниот актуатор кој управува со заклопките мора да работи
- Заптивки и приклучоци - провери ја состојбата на заптивките и вакуумските приклучоци
- Пукнатини - особено кај пластични усисни гранки, барај пукнатини и деформации
Цени на половни делови
EGR вентили
- VW 1.9 TDI (пневматски): 20 - 50 EUR
- VW 2.0 TDI (електричен): 40 - 100 EUR
- BMW N47/N57: 50 - 120 EUR
- Ford 1.6/2.0 TDCi: 30 - 80 EUR
- Renault 1.5 dCi: 25 - 60 EUR
Усисни гранки
- VW 2.0 TDI: 50 - 150 EUR
- BMW N47: 80 - 200 EUR
- Ford 2.0 TDCi: 40 - 120 EUR
- Opel 2.0 CDTi: 40 - 100 EUR
За споредба, нов EGR вентил чини 100-400 EUR, а нова усисна гранка 150-600 EUR.
Исплати ли се да се купи половен EGR?
Искрено, купувањето на половен EGR вентил е специфично. Еве зошто:
EGR вентилот е дел кој се валка и затнува со користење. Половен EGR од некој друг автомобил, по дефиниција, веќе поминал одредена количина на затнување. Да, може да се исчисти, но колку ефикасно зависи од степенот на оштетување.
Моја препорака:
- Ако твојот EGR е само валкан - исчисти го наместо да купуваш половен. Чистењето на EGR е едноставно и чини минимално (средството за чистење е 5-10 EUR).
- Ако EGR е механички неисправен (пукнал моторот на актуаторот, оштетен вентил) - половен има смисла, но барај примерок со ниска километража
- За усисна гранка - половна усисна гранка е подобра опција затоа што е механички дел кој не се троши. Само треба да се исчисти по купувањето.
Бришење на EGR: легално или не?
Многу сопственици на дизели размислуваат за целосно бришење (деактивација) на EGR системот. Тоа вклучува софтверско исклучување на EGR во ECU-то и физичко блокирање на вентилот.
Предностите се очигледни: нема повеќе валкање на усисната гранка, моторот дише послободно, помалку дефекти. Но постои голем проблем: тоа е нелегално за возила кои одат на јавни патишта. Техничкиот преглед нема да помине ако EGR не е функционален, а во некои земји можете да добиете и значајна казна.
За тркачки автомобили или offroad возила кои не одат на пат, бришењето на EGR е сосема легитимно. За секојдневни возила, препорачуваме редовно чистење наместо бришење.
Совети за спречување на затнување
Без оглед дали ќе ставиш нов, половен или исчистен EGR, еве како да го намалиш идното затнување:
- Редовни подолги возења - возење на автопат на повисоки вртежи помага да се издуваат наслагите
- Избегнувај кратки релации - постојаните кратки возења во град се најлоши за EGR и DPF
- Квалитетно масло - користи масло со низок содржина на пепел (Low SAPS) кое произведува помалку честички
- Исправни инјектори - лошите инјектори создаваат повеќе саѓи кои го валкаат EGR
- Редовни сервиси - чист филтер за воздух, исправни свеќички (кај бензинци) и исправен PCV вентил ги намалуваат наслагите
EGR и усисна гранка: чистење или замена
Половните EGR вентили и усисни гранки можат да бидат добра заштеда, но бараат реална процена на состојбата. За EGR вентили, често е подобро да се исчисти сопствениот отколку да се купи половен. За усисни гранки, половен дел е сосема разумна опција, особено ако го исчистиш пред вградување.
Ти треба EGR вентил или усисна гранка? Испрати барање на PoDi платформата и ќе добиеш понуди од добавувачи кои имаат дел за твојот модел автомобил.