Воланот: дел од колата што буквално го држите во рацете секој ден
Размислете малку за тоа колку време поминувате држејќи го воланот на вашата кола. Ако возите просечно час дневно, тоа се стотици часови годишно. Вашите раце се на тој волан повеќе отколку на било што друго во животот, вклучувајќи тастатура или мобилен. И покрај тоа, воланот е еден од најзанемарените делови на внатрешноста кога станува збор за одржување и замена.
А воланчињата се трошат. Кожата се истрошува, гумите стануваат лепливи или се распаѓаат, шавовите попуштаат. Кај постарите коли воланот може да изгледа како да преживеал војна. И тогаш доаѓате до прашањето: да купите нов волан за 300 до 800 евра, или да најдете квалитетен половен за 50 до 200 евра? Одговорот е во повеќето случаи прилично јасен.
Воланчиња со воздушно перниче: безбедноста на прво место
Повеќето модерни автомобили имаат воздушно перниче вградено во центарот на воланот. Тоа е оној тркалезен капак со логото на производителот што во случај на судир се отвора и надувува перниче кое ве штити од удар во воланот. Кога купувате половен волан, прашањето за воздушното перниче е апсолутно клучно и не смее да се занемари.
Прво и најважно: никогаш не купувајте волан чие воздушно перниче веќе било активирано. Активираното воздушно перниче е бескорисно бидејќи не може повторно да се надува. Покрај тоа, самиот механизам за активирање е еднократен, па дури и ако некако ставите ново перниче, механизмот можеби нема да работи правилно. Тоа е ризик што никој не треба да го прифати.
Кога прегледувате половен волан со воздушно перниче, проверете го капакот на воздушното перниче. Не смее да има пукнатини, деформации или траги од лепење. Ако капакот е залепен или на било кој начин поправен, тоа е сигурен знак дека воздушното перниче било активирано и некој се обидел да го прикрие тој факт. Таков волан не купувајте под никакви услови.
Зошто се воланчињата со воздушно перниче поскапи
Половните воланчиња со неактивирано воздушно перниче се поскапи од оние без воздушно перниче, и тоа значително. Самиот модул на воздушно перниче може да вреди 100 до 300 евра, во зависност од моделот. Но таа цена е и понатаму многу пониска од нов оригинален волан со воздушно перниче што може да чини и до 1000 евра.
Цената е повисока бидејќи воздушното перниче е безбедносен систем што мора да биде во беспрекорна состојба. Добавувачите кои продаваат половни воланчиња со воздушно перниче обично го тестираат модулот пред продажба, што додава на цената, но и на безбедноста на купувањето. На платформа како PoDi може да бидете сигурни дека сите делови се проверени пред да стигнат до вас.
Правни аспекти на воздушното перниче
Во Македонија, како и во повеќето земји на ЕУ, возењето без функционално воздушно перниче не е илегално само по себе, но може да влијае на поминувањето на техничкиот преглед ако колата оригинално доаѓа со воздушно перниче. Исто така, во случај на несреќа, осигурителната компанија може да одбие да исплати штета ако се утврди дека безбедносниот систем не бил функционален. Затоа е исклучително важно половниот волан со воздушно перниче да биде правилно вграден и системот на воздушни перничиња да работи без грешки.
Воланчиња без воздушно перниче: поедноставен, но поограничен избор
Воланчињата без воздушно перниче се карактеристични за постари автомобили, обично произведени пред средината на деведесеттите. Исто така, некои возачи намерно ги симнуваат воздушните перничиња и ставаат спортски воланчиња без воздушно перниче, особено на коли наменети за трки или track day настани.
Предноста на воланот без воздушно перниче е едноставноста. Нема електроника, нема експлозивни полнења, нема сложени конектори. Замената е буквално: симнете го стариот, ставете го новиот, завиткајте го матката. Цената е исто така пониска бидејќи нема скап модул на воздушно перниче.
Но постојат и сериозни недостатоци. Без воздушно перниче, единствената работа помеѓу вас и воланот во случај на челен судир е безбедносниот појас. Статистиките покажуваат дека возачкото воздушно перниче ја намалува смртноста кај челните судири за 30 до 40 проценти. Тоа е огромна разлика што треба да се земе предвид.
Мултифункциски воланчиња: надградба што има смисла
Една од најпопуларните надградби на внатрешноста е замената на обичниот волан со мултифункциски. Мултифункцискиот волан има копчиња за управување со радиото, темпомат, hands-free телефонирање, и понекогаш дури и paddle shifters за менување на брзините. Оваа надградба може драматично да го подобри искуството на возење, а со половни делови не мора да биде скапа.
Најчестиот сценарио е сопственик на Volkswagen Golf 5 или 6 кој сака обичниот волан да го замени со мултифункциски од истата генерација. Монтажните точки се идентични бидејќи е истиот модел, а единственото што е дополнително потребно е CAN bus адаптер или кодирање преку дијагностички уред за колата да ги препознае копчињата на воланот.
Слична приказна е и кај BMW, Audi, Mercedes и други производители. Во рамките на истата генерација модели, надградбата на мултифункциски волан е релативно едноставна и евтина со половни делови. Мултифункциски волан од отпад може да чини 80 до 150 евра, додека нов би чинел 400 до 700 евра.
Компатибилност на воланот со вашата кола
Пред купување на половен волан, мора да проверите неколку работи. Прво, физичка компатибилност. Воланчињата се монтираат на оската на управувачот со помош на запчест спој (spline). Бројот на запци и пречникот на спојот мора да одговараат. Повеќето производители користат ист spline за цела генерација модели, но помеѓу генерациите може да има разлики.
Второ, електрична компатибилност. Ако воланот има копчиња, мора да проверите дали имаат исти конектори и дали вашата кола е опремена за тие функции. Нема смисла да се купува волан со копчиња за темпомат ако вашата кола нема модул за темпомат.
Трето, компатибилност со воздушното перниче. Конекторите за воздушното перниче мора да одговараат, а саатот на пружините (clock spring) во стапот на воланот мора да биде компатибилен со новиот волан. Саатот на пружините е спирална лента што ја одржува електричната врска помеѓу ротирачкиот волан и фиксниот стап на управувачот, и ако не е компатибилна, нема да работат ниту воздушното перниче ниту копчињата на воланот.
Состојба на кожата и материјалите на воланот
Кога прегледувате половен волан, најмногу внимание обрнете на состојбата на материјалот на ободот, односно делот што всушност го држите. Кожните воланчиња се трошат на карактеристични места: на позициите десет и два (или девет и три кај спортско возење), каде што рацете најчесто стојат.
Малку истрошената кожа е нормална и може да се обнови со професионално боење на кожа. Но ако кожата е искината, испукана до подлогата, или ако се лупи во парчиња, тој волан е подобро да го прескокнете. Обновата на силно оштетената кожа на волан чини речиси колку и нов волан.
Пластичните и гумените воланчиња се трошат поинаку. Гумата станува леплива со време, особено ако е изложена на сонце. Пластиката се истрошува и станува сјајна на местата на допир. Двата проблема се естетски и не влијаат на функционалноста, но влијаат на удобноста на држење.
Вградување на половен волан чекор по чекор
Ако одлучите сами да вградите половен волан, еве основните чекори. Напомена: ова е само информативен преглед. Ако не сте сигурни во вашите способности, оставете ја работата на професионалец, особено ако воланот има воздушно перниче.
- Го одвојувате акумулаторот и чекате најмалку 15 минути системот на воздушни перничиња целосно да се испразни
- Го симнувате модулот на воздушно перниче од постоечкиот волан (обично две или четири Torx завртки од задната страна на воланот)
- Ги одвојувате конекторите на воздушното перниче и копчињата на воланот
- Ја означувате позицијата на воланот на оската (со флумастер или креда) за новиот волан да дојде во истата положба
- Ја одвиткувате централната матка на воланот и го симнувате стариот волан
- Го ставате новиот волан на оската, поедначувајќи ги ознаките
- Ја завиткувате централната матка на пропишаниот момент на сила
- Ги поврзувате конекторите и го монтирате модулот на воздушно перниче
- Го поврзувате акумулаторот и проверувате дали сè работи правилно
Целиот процес трае околу еден час за искусен мајстор, или два до три часа ако тоа го правите за прв пат. Клучниот алат што ви треба е Torx сет, насадник за централната матка (обично 22 mm или 24 mm), и по можност момент клуч.
Цена на половни воланчиња: што да очекувате
Цените на половните воланчиња варираат значително во зависност од моделот на колата и опремата на воланот. Еве ориентациски цени за најпопуларните категории:
- Обични воланчиња без воздушно перниче (постари коли): 20 до 60 евра
- Обични воланчиња со воздушно перниче: 80 до 200 евра
- Мултифункциски воланчиња со воздушно перниче: 120 до 300 евра
- Спортски воланчиња (M, S-line, AMG): 150 до 500 евра
- Воланчиња со paddle shifters: 150 до 400 евра
За споредба, нов оригинален волан за просечна кола од средна класа чини 400 до 1000 евра, а за премиум марки и до 1500 евра. Заштедата со половен волан е очигледна.
Каде да најдете вистински половен волан
Барањето на вистинскиот половен волан може да биде фрустрирачко ако не знаете каде да гледате. Авто отпадите се добар извор, но мора да обиколите неколку за да најдете вистински модел во добра состојба. Онлајн огласите нудат поголем избор, но носат ризик од купување на далечина.
Најлесниот начин е да испратите барање на PoDi платформата. Едноставно внесувате марка и модел на вашата кола, опишувате каков волан барате (со воздушно перниче, мултифункциски, спортски), и ве поврзуваме со добавувачи кои ви испраќаат понуди со цени и фотографии. Нема обиколување на отпади, нема договарање, само избирате најдобра понуда.
Волан во раце, совест мирна
Половниот волан е одлична инвестиција, без разлика дали заменувате истрошен волан или надградувате на мултифункциски. Клучно е да обрнете внимание на состојбата на воздушното перниче, компатибилноста со вашата кола и состојбата на материјалот на ободот. Со малку истражување и внимателен избор може да добиете волан што изгледа и функционира како нов, за дел од цената на новиот.
Не заборавајте: безбедноста е секогаш на прво место. Ако не сте сигурни во исправноста на воздушното перниче или во компатибилноста на воланот, консултирајте стручњак пред вградување. Подобро да потрошите малку повеќе на професионално вградување отколку да ризикувате со сопствената безбедност.