Кога температурата ќе почне да расте, вентилаторот мора да работи
Лето, гужва во градот, климата работи на максимум, а стрелката на температурата полека но сигурно лази кон црвената зона. Позната ситуација? Електричниот вентилатор на ладник е тој херој кој во такви моменти го спасува твојот мотор од прегревање. Додека возиш доволно брзо, протокот на воздух низ ладникот е доволен за ладење. Но во градско возење, на семафор или во колона, единственото нешто кое го лади ладникот е електричниот вентилатор.
Кога вентилаторот ќе престане да работи, моторот се прегрева. А прегревањето на моторот е еден од најскапите дефекти кои можат да ти се случат. Деформирана глава на мотор, проѕирана дихтунг на главата, оштетени клипови ... сето тоа може да биде последица од прегревање. И сето тоа чини стотици или илјади евра поправка.
Затоа исправен вентилатор на ладник е апсолутно клучен. А кога ќе ти откаже, половен вентилатор може да биде одлично решение.
Како работи системот за ладење со електричен вентилатор
Системот за ладење на современ автомобил се состои од неколку клучни компоненти:
- Ладник - голем разменувач на топлина на предниот дел на колата низ кој минува течноста за ладење
- Водена пумпа - циркулира течноста за ладење меѓу моторот и ладникот
- Термостат - го регулира протокот на течност во зависност од температурата на моторот
- Електричен вентилатор - го забрзува протокот на воздух низ ладникот кога природниот проток не е доволен
- Сензор за температура - ја мери температурата на течноста за ладење и ги испраќа податоците до ECU
- Реле на вентилаторот - електронски прекинувач кој го вклучува и исклучува вентилаторот
Кога температурата на течноста за ладење ќе достигне определена вредност (обично околу 95 до 100 степени Целзиусови), ECU го активира релето кое го вклучува електричниот вентилатор. Кај некои коли вентилаторот има две или дури три брзини, во зависност од тоа колку ладење е потребно.
Многу современи автомобили имаат два вентилатори: еден за ладникот на моторот и еден за кондензаторот на климата. Понекогаш работат заедно, понекогаш независно, во зависност од потребата.
Зошто се расипуваат електричните вентилатори
Електричниот вентилатор на ладник е релативно едноставен уред: електро мотор со лопатки. Но има неколку причини зошто откажува:
Истрошени лежишта на моторот - со време лежиштата во електро моторот се трошат. Вентилаторот почнува да брмчи, се успорува и на крај целосно застанува. Ова е најчеста причина за дефект и обично се случува постепено.
Изгорени намотки - ако вентилаторот работи предолго под полно оптоварување (на пр. поради зачепен ладник или ниско ниво на течност за ладење), намотките на електро моторот можат да се прегреат и изгорат.
Истрошени четки - кај вентилатори со мотор на четки, четките се трошат и губат контакт. Вентилаторот почнува да работи спорадично или воопшто не работи.
Оштетени лопатки - пукнатини или оштетувања на лопатките го намалуваат протокот на воздух и создаваат вибрации кои дополнително ги оптоваруваат лежиштата.
Корозија на конекторот - конекторот на вентилаторот е изложен на влага и нечистотија. Корозија на контактите создава отпор кој ја намалува моќта на моторот или целосно го прекинува струјното коло.
Неисправно реле или осигурач - пред да заклучиш дека вентилаторот е расипан, провери ги релето и осигурачот. Тоа се многу поевтини делови и честа причина за проблеми.
Како да препознаеш неисправен вентилатор
Еве ги симптомите на кои треба да обрнеш внимание:
Моторот се прегрева во градско возење - ако температурата расте кога стоиш во гужва но се нормализира кога возиш на отворен пат, вентилаторот е најверојатниот виновник.
Вентилаторот не работи кога ќе се вклучи климата - климата бара работа на вентилаторот за да го лади кондензаторот. Ако вентилаторот не работи со климата, моторот брзо ќе се прегрее.
Невообичаени звуци - брмчење, цвиркање или удирање од делот на ладникот кога вентилаторот е вклучен. Тоа се знаци на истрошени лежишта или оштетени лопатки.
Вентилаторот работи постојано - ако вентилаторот работи нон-стоп, дури и кога моторот е ладен, проблемот не е во вентилаторот туку во сензорот за температура или релето. Но тоа постојано оптоварување може брзо да го уништи инаку исправниот вентилатор.
Вентилаторот се врти бавно - ако вентилаторот работи но очигледно побавно отколку претходно, лежиштата се при крај или четките не контактираат добро.
Зошто да купиш половен вентилатор
Нов електричен вентилатор на ладник чини 100 до 400 евра, во зависност од марката и моделот на колата. За некои автомобили со двојни вентилатори или посложени системи, цената може да оди и до 600 евра.
Половен вентилатор обично чини 30 до 100 евра. Тоа е заштеда од 70 проценти или повеќе. И со оглед на тоа дека вентилаторот е релативно едноставен уред, половен примерок со мала километража може да служи исто толку добро како нов.
Особено има смисла за:
- Постари автомобили каде нов вентилатор чини непропорционално многу во однос на вредноста на колата
- Автомобили со два вентилатори, бидејќи замената на двата со нови може да биде многу скапа
- Ситуации кога вентилаторот е механички исправен но има оштетена лопатка, бидејќи купуваш комплетен склоп
Како да тестираш половен вентилатор пред купување
Тестирањето на вентилаторот за среќа е многу едноставно:
Тест на акумулатор
Поврзи го вентилаторот директно на акумулаторот (12V). Позитивниот пол на позитивниот кабел на вентилаторот, негативниот на негативниот (или на куќиштето). Вентилаторот веднаш треба силно да се завртува. Слушај ги звуците: работата мора да биде рамномерна, без стругање, удирање или брмчење.
Визуелна проверка
Погледни ги лопатките. Не смеат да имаат пукнатини или делови што недостасуваат. Провери ја рамката (shroud) која го држи вентилаторот, не смее да биде пукната бидејќи вентилаторот нема правилно да се позиционира пред ладникот.
Тест на лежишта
Кога вентилаторот не работи, обиди се да ги вртиш лопатките со рака. Мора да се вртат глатко и слободно. Ако чувствуваш отпор, гребење или цвиркање, лежиштата се истрошени. Исто така, обиди се да ја поместиш оската горе-долу. Ако постои зазор, лежиштата се лоши.
Проверка на конекторот
Конекторот мора да биде чист, без корозија и со неоштетени контакти. Кородиран конектор може да предизвика спорадична работа на вентилаторот или целосен престанок на работа.
Вградување на половен вентилатор
Замената на електричен вентилатор кај повеќето автомобили е релативно едноставна работа:
- Откачи го акумулаторот
- Откачи го електричниот конектор на вентилаторот
- Одвиј ги завртките кои ја држат рамката на вентилаторот на ладникот (обично 2 до 4 завртки)
- Извади го стариот вентилатор заедно со рамката
- Вгради го половниот вентилатор по обратен редослед
- Поврзи го конекторот и акумулаторот
- Тестирај ја работата со палење на климата или со чекање моторот да се загрее
Кај некои автомобили пристапот до вентилаторот е отежнат поради положбата на други компоненти (на пр. усисна гранка, ладник на климата), па може да биде потребно нешто повеќе време и алат.
Ако купуваш само мотор на вентилатор без рамка, провери дали е компатибилен со твојата постоечка рамка. Дијаметарот и распоредот на завртките за монтажа мора да одговараат.
Вентилатори со повеќе брзини и PWM контрола
Постарите автомобили имаат едноставни вентилатори со една или две брзини (ниска/висока), контролирани со релиња и отпорници. Поновите автомобили користат PWM (Pulse Width Modulation) контролирани вентилатори кои можат да работат на која било брзина од 0 до 100 проценти.
PWM вентилаторите се потивки и енергетски поефикасни, но се и поскапи. При купување на половен, задолжително провери кој тип користи твојата кола и купи го одговарачкиот. PWM вентилатор нема да работи на кола која очекува класичен on/off вентилатор, и обратно.
Превентивно одржување
Еве како да го продолжиш векот на траење на вентилаторот, без разлика дали е нов или половен:
- Редовно проверувај го нивото на течноста за ладење. Ниско ниво значи дека моторот побрзо се загрева, а вентилаторот мора да работи подолго и потешко.
- Чисти го ладникот од лисја, инсекти и нечистотија. Зачепен ладник ја намалува ефикасноста на ладење и го оптоварува вентилаторот.
- Замени го термостатот кога ќе почне да откажува. Термостат кој останува затворен предизвикува прегревање и прекумерна работа на вентилаторот.
- Провери ја состојбата на течноста за ладење. Старата течност ги губи своите својства и помалку ефикасно ја одведува топлината.
Каде да најдеш половен вентилатор
На PoDi платформата можеш да испратиш барање за половен вентилатор на ладник. Наведи марка, модел, годиште и тип на мотор, а добавувачите ќе ти испратат понуди. Обиди се да најдеш комплетен склоп (мотор + лопатки + рамка) бидејќи тоа е наједноставно за вградување и ги отстранува проблемите со компатибилност меѓу компоненти од различни производители.
Електричниот вентилатор на ладник е дел кој одлично се купува како половен. Едноставен е за тестирање, издржлив е, и разликата во цена меѓу новиот и половниот е значајна. Ако твојот вентилатор покажува знаци дека умира, не чекај да те остави среде лето во гужва. Набави замена навреме и уживај во безбедно возење без страв од прегревање.