Секој половен дел што повторно се користи е победа за планетата
Кога размислувате за екологија и автомобили, веројатно прво помислувате на емисии од издувни гасови, електрични автомобили или потрошувачка на гориво. Но постои аспект што ретко се споменува, а има огромно влијание на околината: производството и отстранувањето на автоделовите.
Просечниот автомобил содржи околу 30.000 делови. Секој од тие делови е произведен, транспортиран, спакуван и доставен. За секој е потрошена енергија, суровини и вода, и за секој е емитиран CO2. Кога тој дел ќе заврши на отпад откако автомобилот ќе биде отпишан, целиот тој труд и ресурси се фрлени.
Но не мора да биде така. Кога ќе купите половен дел наместо нов, му давате втор живот. Ја намалувате побарувачката за производство на нов дел, го намалувате отпадот и ѝ помагате на околината на начин што е конкретен и мерлив. И патем штедите пари. Класичен win-win.
Броеви што зборуваат сами за себе
За да ги ставиме работите во перспектива, еве некои податоци за влијанието на автомобилската индустрија на околината:
- Производството на еден нов автомобил генерира 6 до 35 тони CO2 (во зависност од големина и тип)
- Околу 25 % од вкупниот јаглероден отпечаток на автомобилот доаѓа од самото производство, не од возењето
- Годишно во ЕУ се отпишуваат околу 6 милиони возила
- Просечно отпишано возило содржи 75 % материјали што можат да се рециклираат
- Околу 85 % од тежината на возилото денес се рециклира, но целта на ЕУ е 95 %
- Производството на еден килограм алуминиум бара 14 kWh енергија, додека рециклирањето бара само 0,7 kWh
Секој пат кога половен дел добива втор живот наместо да биде претопен или фрлен, сите тие ресурси се зачувани. Тоа не е апстрактна статистика. Тоа е конкретна заштеда на енергија, вода и емисии.
Повторна употреба vs рециклирање: што е подобро?
Во хиерархијата на управување со отпад, повторната употреба е над рециклирањето. Еве зошто:
Повторна употреба (reuse)
Делот се симнува од еден автомобил и се вградува на друг без никаква преработка. Тоа е она што го правите кога купувате половен дел на PoDi платформата. Енергетскиот трошок е минимален: демонтажа, проверка, чистење, транспорт. Ниту еден нов ресурс не е потребен за производство.
Примери: половен алтернатор, анласер, фар, браник, стакло, седиште, управувачка единица, компресор за клима. Сите овие делови можат да се користат без никаква преработка ако се исправни.
Рециклирање (recycling)
Делот се расклопува на суровини (метал, пластика, стакло) што се користат за производство на нови производи. Ова е подобро од фрлање, но бара енергија за топење, преработка и повторно производство. Рециклирањето на алуминиум троши 95 % помалку енергија од примарното производство, но е сè уште енергетски барано.
Примери: оштетени метални делови, нефункционални електронски склопови, истрошени гуми (гранулат), стари масла (преработка).
Отстранување (disposal)
Делот завршува на депонија или се согорува. Ова е најлошата опција затоа што ресурсите целосно се губат, а можна е и контаминација на околината (тешки метали од акумулатори, течности од системи за ладење итн.).
Кои делови е најважно да се рециклираат?
Сите делови заслужуваат втора шанса, но некои имаат поголемо еколошко влијание од други:
Акумулатори
Оловните акумулатори содржат олово и киселина, обете опасни материи. Но акумулаторите се истовремено еден од најрециклираните производи во светот. Преку 99 % од акумулаторите во ЕУ се рециклираат. Оловото се топи и се користи за нови акумулатори, а киселината се неутрализира или преработува.
Никогаш не фрлајте акумулатор во ѓубре. Однесете го во сервис, автокуќа или на рециклажен двор. Повеќето сервиси ќе ви го земат бесплатно затоа што им е суровина.
Катализатори
Катализаторите содржат платина, паладиум и родиум, исклучително вредни благородни метали. Стар катализатор може да вреди 50 до 300 евра само поради металите внатре. Рециклирањето на катализатори е економски и еколошки исплатливо затоа што вадењето на овие метали од руда е огромно енергетски барано.
Гуми
Старите гуми се еколошки проблем затоа што не се разградуваат природно. Но можат да се рециклираат во гранулат за спортски подлоги, асфалт или енергетски да се користат во цементарници. Никогаш не фрлајте гуми во природа.
Масла и течности
Еден литар истрошено моторно масло може да загади милион литри вода. Но истото тоа масло може да се преработи во базно масло за повторна употреба. Собирањето и преработката на стари масла е законска обврска, а рециклажните дворови ги примаат бесплатно.
Кружна економија во автомобилската индустрија
Концептот на кружна економија значи дека производите и материјалите остануваат во употреба колку што е можно подолго. Наместо линеарниот модел „произведи, користи, фрли“, кружната економија поттикнува поправка, повторна употреба и рециклирање.
Во контекст на автоделови, кружната економија изгледа вака:
- Автомобилот се произведува и се користи 10 до 15 години
- За време на користењето, истрошените делови се заменуваат (идеално со половни делови од други автомобили)
- Кога автомобилот ќе се отпише, сите исправни делови се симнуваат и се продаваат како половни
- Неисправните делови се рециклираат во суровини
- Суровините се користат за производство на нови делови
Платформи како PoDi се клучен дел од овој циклус затоа што ги поврзуваат луѓето што имаат половни делови со оние на кои им се потребни. Без таа врска, исправните делови завршуваат во преработка наместо да продолжат да работат на друг автомобил.
Еколошки отпечаток: нов vs половен дел
Да го споредиме еколошкиот отпечаток на купувањето на нов и на половен дел на конкретен пример:
Пример: алтернатор
Нов алтернатор:
- Вадење на руда (бакар, алуминиум, челик): енергија, вода, емисии
- Транспорт на суровини во фабрика: горива, емисии
- Производство: енергија, вода, емисии, хемикалии
- Пакување: картон, пластика, стиропор
- Транспорт до дистрибутер и продавница: горива, емисии
- Вкупен CO2 отпечаток: околу 15 до 25 кг CO2
Половен алтернатор:
- Демонтажа од отпишано возило: минимална енергија
- Чистење и тестирање: минимална енергија
- Пакување и транспорт до купувачот: минимална амбалажа и горива
- Вкупен CO2 отпечаток: околу 1 до 3 кг CO2
Со купување на половен алтернатор наместо нов, заштедивте околу 15 до 20 кг CO2. Тоа е еквивалент на возење од 100 до 130 км со просечен автомобил. На годишно ниво, ако милиони купувачи избираат половни делови, влијанието е огромно.
Што можете лично да направите?
Не мора да бидете еколошки активист за да придонесете. Еве практични чекори:
1. Кога ви треба дел, прво проверете половни
Пред да купите нов дел, проверете дали е достапен половен. На PoDi платформата можете да испратите барање за било кој дел и да добиете понуди за половни оригинални делови. Често се поевтини и подеднакво квалитетни.
2. Кога отпишувате автомобил, не фрлајте исправни делови
Ако вашиот автомобил оди на отпад, симнете ги исправните делови и продадете ги. Или подарете ги на некој што може да ги користи. Секој дел што продолжува да работи е еден дел помалку на отпад.
3. Правилно отстранувајте опасен отпад
Акумулатори, масла, течности и гуми никогаш не фрлајте ги во домашен отпад или, не дај Боже, во природа. Однесете ги на рециклажен двор или во сервис.
4. Одржувајте го автомобилот редовно
Автомобил што е добро одржуван трае подолго, троши помалку и произведува помалку отпад. Редовниот сервис е наједноставниот еколошки чин за секој возач.
5. Размислете за поправка наместо замена
Понекогаш делот може да се поправи наместо да се замени. Обновен алтернатор, прелакиран браник или заварен носач се еколошки подобри од купување на нов дел.
Законска рамка во ЕУ
Европската унија има строги прописи за отстранување на отпадни возила (ELV директива). Еве ги клучните точки:
- Минимум 85 % од тежината на возилото мора да биде рециклирана или повторно искористена
- Минимум 95 % од тежината на возилото мора да биде обновена (вклучувајќи енергетска обнова)
- Производителите се одговорни за отстранување на своите возила на крајот од животниот век
- Опасни материи (олово, жива, кадмиум, шествалентен хром) мора да се отстрануваат посебно
- Овластени центри за обработка на возила мора да следат строги процедури за расклопување
Овие прописи ја поттикнуваат индустријата кон поголемо рециклирање и повторна употреба на делови. Пазарот на половни делови е директна последица и придобивка на овие прописи.
Иднина: електрични автомобили и нови предизвици
Електричните автомобили донесуваат нови еколошки предизвици. Литиум-јонските батерии се тешки за рециклирање, но содржат вредни материјали (литиум, кобалт, никел) чие производство е еколошки барано. Индустријата интензивно работи на технологии за рециклирање на батерии, а користените батерии веќе се користат за стационарно складирање на енергија (т.н. „second life“ примена).
Истовремено, електричните автомобили имаат помалку подвижни делови и помалку се трошат, што значи помалку отпад од резервни делови. Но кога електричните делови ќе откажат, поправката е скапа и рециклирањето сложено.
Мали чекори, големо влијание
Купувањето на половни автоделови не е само финансиски паметна одлука. Тоа е еколошки одговорен избор што го намалува отпадот, штеди енергија и помага во зачувување на ресурсите. Секој пат кога ќе изберете половен дел наместо нов, учествувате во кружната економија и придонесувате за поздрава околина.
На PoDi платформата работиме на тоа купувањето на половни делови да биде едноставно, безбедно и достапно. Затоа што веруваме дека повторната употреба е една од најмоќните алатки што ги имаме за намалување на влијанието на автомобилската индустрија врз околината. Секој дел што добива втор живот е мал чекор кон подобра планета. А малите чекори, кога ќе ги направат доволно луѓе, стануваат голема промена.